Lista wartości życiowych: wybierz swoje 5 (online lub do druku)
Nikt nie zaznacza na liście wartości „święty spokój” ani „żeby nikt się nie czepiał”. A całkiem sporo osób dokładnie według nich układa sobie tydzień. Dlatego sama lista to za mało. Poniżej jest 50 wartości z krótkim wyjaśnieniem, wybór Twojej piątki online i jeden krok, który zwykle się pomija: sprawdzenie, ile tych wartości było naprawdę w Twoim ostatnim tygodniu.
Napisz list do siebie na tej stronie Wróci do Ciebie mailem za kilka miesięcy. Za darmo.
Wybór online ↓ · Lista do druku (PDF) ↓ · Przykład ↓
Co to są wartości życiowe?
Wartości życiowe to rzeczy, na których zależy Ci tak bardzo, że według nich podejmujesz decyzje. Albo przynajmniej chcesz według nich podejmować. Rodzina, wolność, uczciwość, spokój, przygoda. Każdy ma swoje, choć słowa bywają te same.
Najprościej odróżnić wartość od celu. Cel da się odhaczyć: przebiec 10 km, zmienić pracę, pojechać do Japonii. Wartości odhaczyć się nie da. Russ Harris, lekarz i trener terapii akceptacji i zaangażowania (ACT), porównuje je do kierunku na kompasie. Jeśli idziesz na zachód, nigdy nie „dochodzisz do zachodu”. Możesz tylko iść w tę stronę albo zboczyć. „Rodzina” to kierunek. „Obiad z rodzicami w niedzielę” to krok w tym kierunku.
Po co je znać? Bo każda decyzja, której nie umiesz podjąć, jest zwykle sporem dwóch wartości. Nowa praca w innym mieście to przygoda kontra bezpieczeństwo. Nadgodziny to dostatek kontra rodzina. Kiedy wiesz, które wartości są w Twojej piątce, przestajesz się kłócić sam ze sobą w ciemno.
Wybierz swoje 5 wartości online
Trzy kroki, około 3 minut: zaznacz wszystko, co jest Ci bliskie, zostaw pięć, a potem uczciwie oceń, ile każdej z nich było w ostatnim tygodniu. Na końcu zobaczysz, gdzie deklaracja najbardziej rozjeżdża się z kalendarzem.
Wybór zostaje w Twojej przeglądarce. Nigdzie go nie wysyłamy.
Lista wartości życiowych: 50 przykładów
Lista nie jest zamknięta. Jeśli Twojej wartości tu nie ma, dopisz ją. Jeśli dwie znaczą dla Ciebie to samo, połącz je. Wartości ułożyliśmy w pięć grup, żeby łatwiej się czytało, ale grupy nie mają znaczenia.
Ja i rozwój
- Autentyczność: być sobą, a nie wersją przygotowaną dla innych.
- Ciekawość: pytać, sprawdzać i zaglądać tam, gdzie się jeszcze nie było.
- Mądrość: widzieć szerzej niż tylko dziś i tylko siebie.
- Niezależność: decydować samodzielnie i nie czekać na cudze pozwolenie.
- Odwaga: robić to, co słuszne, także wtedy, gdy trzęsą się kolana.
- Rozwój: być za rok trochę dalej niż dziś.
- Samodyscyplina: robić to, co trzeba, również wtedy, gdy się nie chce.
- Wiedza: rozumieć, jak działa świat, a nie tylko w nim bywać.
- Wolność: mieć wybór i z niego korzystać.
- Wyzwania: sprawdzać swoje granice, zamiast tylko o nich czytać.
Ludzie
- Bliskość: mieć ludzi, przy których nie trzeba udawać.
- Dobroć: być łagodnym dla innych, także gdy nikt nie patrzy.
- Lojalność: stać przy swoich, kiedy jest trudno.
- Miłość: kochać i dać się kochać.
- Pomaganie: robić coś dla innych bez liczenia na zwrot.
- Przyjaźń: mieć kogoś, do kogo można zadzwonić o drugiej w nocy.
- Rodzina: dbać o swoich, kimkolwiek są.
- Szacunek: traktować poważnie innych i siebie.
- Wspólnota: należeć do czegoś większego niż własne mieszkanie.
- Zaufanie: móc polegać na innych i być kimś, na kim można polegać.
Praca i pieniądze
- Bezpieczeństwo: wiedzieć, że jutro nie zawali się grunt pod nogami.
- Cierpliwość: umieć poczekać na efekt, zamiast co tydzień wyrywać marchewkę, żeby sprawdzić, czy rośnie.
- Dostatek: mieć dość, żeby nie liczyć każdej złotówki.
- Odpowiedzialność: brać na siebie skutki swoich decyzji.
- Porządek: wiedzieć, gdzie co jest, w szufladzie i w życiu.
- Rzetelność: robić porządnie albo wcale.
- Stabilność: mieć stały grunt i przewidywalny rytm.
- Sukces: osiągać to, co się zamierzyło.
- Uznanie: być docenianym za to, co się robi.
- Wpływ: mieć realny głos w sprawach, które Cię dotyczą.
Ciało, dom i radość
- Dom: mieć miejsce, do którego chce się wracać.
- Humor: śmiać się, także z siebie.
- Odpoczynek: mieć czas, w którym nic nie trzeba.
- Piękno: otaczać się tym, co cieszy oko i ucho.
- Przygoda: przeżywać rzeczy, o których potem się opowiada.
- Przyjemność: cieszyć się życiem bez poczucia winy.
- Spokój: mieć ciszę w głowie, nie tylko w pokoju.
- Spontaniczność: robić coś, czego rano nie było w planie.
- Zabawa: robić rzeczy tylko dlatego, że są fajne.
- Zdrowie: mieć ciało, które daje radę, i o nie dbać.
Świat i sens
- Duchowość: szukać sensu poza tym, co da się zmierzyć.
- Natura: być blisko przyrody, nie tylko na tapecie telefonu.
- Prostota: mieć mniej rzeczy i mniej spraw, za to ważniejszych.
- Sprawiedliwość: chcieć, żeby wszyscy grali według tych samych zasad.
- Tradycja: szanować to, co przekazali starsi.
- Troska o planetę: żyć tak, żeby po nas też dało się żyć.
- Twórczość: tworzyć coś, czego wcześniej nie było.
- Uczciwość: mówić prawdę i nie kombinować.
- Wdzięczność: zauważać to, co już jest dobre.
- Wiara: ufać czemuś większemu, religijnie albo nie.
Lista wartości do druku (PDF)
Wolisz kartkę? Lista do druku ma 3 strony A4: wszystkie 50 wartości z polami do zaznaczenia, tabelę na Twoją piątkę (co dana wartość dla Ciebie znaczy, ile jej było w ostatnim tygodniu i jaki będzie pierwszy krok), pytania, które pomagają wybrać, i stronę o tym, jak wrócić do swojej piątki za 3 miesiące.
Jak określić swoje wartości?
Wybór z listy to dobry początek, ale lista podsuwa słowa, które ładnie brzmią. Te cztery sposoby pokazują wartości, które naprawdę Tobą kierują:
- Sprawdź wyciąg z konta i kalendarz. Na co w ostatnim miesiącu poszły pieniądze i wieczory? Wydatki nie kłamią. Jeśli „rozwój” jest w Twojej piątce, a ostatnia książka i ostatni kurs były dwa lata temu, to coś wiesz.
- Przypomnij sobie, co Cię ostatnio wkurzyło. Złość to często znak, że ktoś nadepnął na ważną dla Ciebie wartość. Wściekasz się, gdy ktoś wpycha się w kolejkę? Pewnie masz w piątce sprawiedliwość.
- Pomyśl o ludziach, których podziwiasz. Nie o ich wynikach, tylko o tym, jacy są. Podziw pokazuje, kim chcesz być.
- Odtwórz najlepszy dzień z ostatniego roku. Co się wtedy działo? Kto był obok? Co robiłeś albo robiłaś? Ten dzień zwykle składa się z dwóch, trzech wartości z Twojej piątki.
Kiedy odpowiedzi z tych czterech sposobów pokrywają się z Twoją piątką z listy, możesz jej ufać. Kiedy nie, wierz raczej wyciągowi z konta.
Lista wartości: przykład z omówieniem
Przykład napisaliśmy na potrzeby tej strony. Dorota ma 38 lat, pracuje jako kierowniczka sklepu i ma syna w trzeciej klasie. Z listy zaznaczyła czternaście wartości, potem bardzo niechętnie zostawiła pięć: Rodzina, Zdrowie, Rozwój, Uczciwość, Spokój.
Potem oceniła swój ostatni tydzień:
- Uczciwość: 8. Tu jest spokojna.
- Rodzina: 6. Codziennie widzi syna, ale głównie przy lekcjach i w biegu.
- Spokój: 4. Dwie zmiany za koleżankę na zwolnieniu.
- Zdrowie: 3. Zero ruchu, kolacja o 22:00.
- Rozwój: 2. Kurs angielskiego kupiony w styczniu, otwarty dwa razy.
Na pierwszy rzut oka najgorzej wypada rozwój. Ale kiedy Dorota się nad tym zastanowiła, uznała, że rozwój może poczekać do wiosny i nic się nie stanie. Zdrowie czekać nie powinno, bo bez niego reszta jej piątki szybko zrobi się trudniejsza. Wybrała jeden krok: dwa spacery w tygodniu po pracy, bez telefonu. Nie siłownia, nie dieta, nie nowe życie od poniedziałku. Dwa spacery.
To jest najważniejsza lekcja z tej listy: najniższa liczba nie zawsze jest pierwsza do naprawy. Czasem lepiej zacząć od wartości, która ciągnie w górę pozostałe.
Jak to wygląda w zwykłym życiu: nasze przykłady
Te trzy sytuacje wymyśliliśmy. Każda pokazuje, jak wartość z listy rozjeżdża się z życiem, zwykle bez złej woli.
- „Wolność” na kredyt. Jarek ma wolność na pierwszym miejscu. Ma też kredyt na 30 lat, leasing i abonament na wszystko, co da się subskrybować. Nie musi rzucać wszystkiego. Ale może przestać udawać, że każda kolejna rata nie odbiera mu trochę tej wolności.
- „Zdrowie” i czwarta kawa. Sylwia wpisuje zdrowie do piątki co roku, w styczniu. W ostatnim tygodniu dała mu 2 na 10. Jej szczera wersja brzmi: „Zdrowie jest dla mnie ważne. W teorii”. Od tego zdania da się już zacząć coś zmieniać.
- „Rodzina” z telefonem przy talerzu. Konrad pracuje zdalnie, więc jest w domu cały dzień. I dlatego jest przekonany, że rodzina dostaje dużo. Jego córka policzyłaby inaczej: tata jest, ale go nie ma. Bycie obok to nie to samo co bycie razem.
Skąd się biorą listy wartości?
Jeśli szukasz „oficjalnej” listy, to takiej nie ma. Są za to trzy, do których odwołuje się większość innych:
- Milton Rokeach, 1973. Amerykański psycholog społeczny ułożył 18 wartości ostatecznych (na przykład wolność, szczęście, mądrość) i 18 instrumentalnych, czyli sposobów postępowania (na przykład uczciwość, odwaga, odpowiedzialność). Badani ustawiali je od najważniejszej do najmniej ważnej.
- Osobiste wartości, czyli układanka Millera. William R. Miller i współpracownicy przygotowali w 2001 roku 83 karty z wartościami do układania na stosach od „bardzo ważne” do „nieważne”. Karty są w domenie publicznej i często używa się ich w dialogu motywującym, czyli w rozmowach, które pomagają ludziom zmienić nawyki.
- Russ Harris i ACT. W terapii akceptacji i zaangażowania wartości nie są listą do zapamiętania, tylko kompasem. Liczy się nie to, co zaznaczysz, tylko czy następny krok idzie w tę stronę.
Psycholog Shalom Schwartz dorzucił do tego ważną obserwację: niektóre wartości naturalnie ciągną w przeciwne strony. Niezależność i przygoda kłócą się z tradycją i bezpieczeństwem, a sukces i wpływ z dbaniem o innych. Więc jeśli w Twojej piątce są jednocześnie wolność i stabilność, nic z Tobą nie jest nie tak. Po prostu będziesz musiał lub musiała je co jakiś czas godzić.
Wartości to kierunek. A jak jedziesz?
Wartości mówią, dokąd chcesz iść. Cechy osobowości mówią, jak zwykle idziesz: szybko czy ostrożnie, z ludźmi czy sam, z planem czy na żywioł. Ktoś z wysoką otwartością łatwiej wybierze przygodę, ktoś z wysoką sumiennością porządek. Dobrze znać obie rzeczy, bo wtedy wiesz, która wartość przychodzi Ci łatwo, a o którą musisz walczyć z własnym charakterem.
Nasz komentarz: wartości poznaje się po kosztach
Najbardziej przydatna rzecz, jaką o wartościach wiemy, jest dość nieprzyjemna: wartość, która nic Cię nie kosztuje, jest raczej deklaracją. Prawdziwą wartość widać wtedy, gdy musisz za nią zapłacić: czasem, pieniędzmi, czyjąś niechęcią, wygodą. Uczciwość, która znika, kiedy szef prosi o „drobną poprawkę w raporcie”, to ładne słowo, nie wartość.
Piątka zmienia się z wiekiem i to jest w porządku. W wieku dwudziestu lat w piątce często jest przygoda i wolność. Po urodzeniu dziecka wskakuje bezpieczeństwo. Po pierwszym poważnym przeziębieniu po czterdziestce nagle ważne staje się zdrowie. Nie trzeba wybrać raz na zawsze.
Wartości najłatwiej zgubić nie w wielkich decyzjach, tylko w zwykłych tygodniach. Nikt nie postanawia „od dziś rodzina mnie nie obchodzi”. Po prostu przez pół roku zawsze jest coś pilniejszego. Dlatego warto zapisać swoją piątkę w liście, który wróci za trzy miesiące. Trzy miesiące to dość, żeby zobaczyć, czy tydzień zaczął wyglądać jak lista, czy lista dalej wygląda jak życzenie.
Gdzie Twoje wartości najbardziej rozjeżdżają się z życiem?
Lista mówi, co jest dla Ciebie ważne. Nie mówi, w którym obszarze życia to ważne dostaje najmniej Twojego czasu.
List prowadzony Odkryj pyta o sześć obszarów życia: zdrowie, bliskich, przyjaciół, pracę i pieniądze, pasje oraz rozwój. Każe rozdać punkty ważności, więc nie da się wszystkiego ocenić na 10, i pyta o godziny w tygodniu. Pierwsze pytania i dwa pierwsze wyniki są za darmo. Pełny raport z mapą pragnień i najsłabszym punktem kosztuje 19,90 zł, a płacisz dopiero wtedy, gdy zechcesz.
Ćwiczenie: Twoja piątka w liście do siebie
Napisz list do siebie z trzema punktami. Jeśli zrobisz wybór online, przycisk „Przepisz wyniki do listu do siebie” wpisze pierwszą część za Ciebie.
- Moje 5 wartości i ile ich było w ostatnim tygodniu. Pięć słów i pięć liczb od 1 do 10.
- Co znaczy dla mnie ta najsłabsza. Jedno zdanie po swojemu, nie definicja z listy.
- Jeden krok na ten tydzień. Mały, konkretny, z dniem tygodnia. „Dwa spacery we wtorek i czwartek”, a nie „więcej ruchu”.
List zaszyfrujemy i wyślemy Ci mailem za 3 miesiące. Wtedy ocenisz ostatni tydzień jeszcze raz i porównasz liczby.
Na marginesie
Najczęstszy błąd przy wyborze wartości? Wybieranie tych, które dobrze wyglądają. Na liście nikt nie zaznacza „wygoda”, „mieć rację” ani „żeby mnie lubili”. Ale jeśli uczciwie przyznasz, że coś takiego Tobą kieruje, zrobisz więcej niż wybierając pięć pięknych słów.
Zobacz też
- Koło życia: zrób je online lub pobierz do druku
- Ikigai: co to znaczy i jak znaleźć swoje
- Jak znaleźć cel w życiu? 7 pytań do siebie
- Nie wiem, czego chcę od życia: list prowadzony Odkryj
Aktualizacja: 17 listopada 2026.