„Kto ma po co żyć, zniesie prawie każde jak”: skąd ten cytat i co znaczy
Wisi na ścianach siłowni, w opisach na Instagramie i w prezentacjach o motywacji. Zwykle bez autora albo z podpisem „Viktor Frankl”. Tymczasem to zdanie ma dwóch ojców i dużo ciekawszą historię niż kubek, na którym je wydrukowano.
Napisz list do siebie na tej stronie Wróci do Ciebie mailem za kilka miesięcy. Za darmo.
Kto powiedział „Kto ma po co żyć, zniesie prawie każde jak”?
Autorem jest Friedrich Nietzsche. Zdanie pochodzi z jego książki „Zmierzch bożyszcz” z 1889 roku, ze zbioru krótkich aforyzmów na początku. Po polsku krąży w kilku wersjach, bo każdy tłumacz oddaje je trochę inaczej: „kto ma po co żyć…”, „kto wie, dlaczego żyje…”, „kto ma swoje dlaczego…”. Sens jest ten sam. Po angielsku zdanie krąży jako „He who has a why to live for can bear almost any how”.
Sławę dał mu jednak ktoś inny: Viktor Frankl, wiedeński psychiatra, który przeżył obozy koncentracyjne. W książce „Człowiek w poszukiwaniu sensu” wraca do tej myśli w obu częściach i nazywa ją mottem, które sprawdza się w każdym rodzaju psychoterapii. W polskim wydaniu tej książki zdanie brzmi zresztą inaczej: „Ten, kto wie, dlaczego żyje, nie troszczy się o to, jak żyje”. Stąd podpis „Frankl” pod cytatem. Pomyłka, ale zrozumiała.
Co znaczy „Kto ma po co żyć, zniesie prawie każde jak”?
„Po co” to powód. „Jak” to warunki: zmęczenie, niewygoda, strach, ból. Zdanie mówi, że kiedy wiesz, po co coś robisz, warunki przestają być najważniejsze. Możesz nie spać, marznąć, zaczynać od nowa. Kiedy powodu brak, nawet wygodne życie zaczyna uwierać.
Zwróć uwagę na słowo „prawie”. To nie jest obietnica, że zniesiesz wszystko. To obserwacja, że z dobrym powodem zniesiesz więcej, niż Ci się wydaje.
Jak Frankl używał tej myśli w obozie
Frankl zauważył, że w obozie dłużej trzymali się ci, na których coś czekało. Opisuje dwóch więźniów, którzy chcieli odebrać sobie życie, bo, jak mówili, nie mieli już czego oczekiwać od życia. Trzeba im było uświadomić, że jest odwrotnie: to życie wciąż czegoś od nich oczekuje. Na jednego czekało dziecko za granicą. Na drugiego niedokończona seria książek, której nikt poza nim nie mógł napisać. Każdy z nich miał swoje „po co”. Jemu samemu pomagało pragnienie odtworzenia rękopisu książki, który zabrano mu w Auschwitz.
Kiedy lepiej nie cytować tego zdania
Bo da się je przekręcić. „Kto ma po co żyć, zniesie każde jak” bywa używane jako „zaciśnij zęby i znoś”. Szef, który przepracowuje ludzi, bo „mamy misję”. Związek, w którym jedna osoba cierpi, bo „przecież się kochamy”. Frankl mówił coś innego: jeśli cierpienia da się uniknąć, trzeba usunąć jego przyczynę. Dobry powód nie usprawiedliwia złych warunków, które da się zmienić.
Twoje „po co” w jednym zdaniu
Najprostsze ćwiczenie z tego cytatu: weź rzecz, która Cię teraz męczy (praca, nauka, dieta, opieka nad kimś) i dokończ zdanie:
Robię to, żeby…, bo dla mnie ważne jest…
Jeśli zdanie przychodzi łatwo, masz swoje „po co” i prawdopodobnie zniesiesz gorsze tygodnie. Jeśli nie przychodzi wcale, to sygnał. Albo powód gdzieś zgubiłeś lub zgubiłaś, albo nigdy nie był Twój.
To samo pytanie jest sercem listu prowadzonego o celach. Jeden z sześciu obszarów nazywa się po prostu „Dlaczego” i sprawdza, czy cel naprawdę jest Twój, czy tylko ładnie brzmi.
Napisz list do siebie ze swoim „po co”
Zapisz swoje „po co” w liście do siebie, razem z tym, co dziś jest najtrudniejsze. List zaszyfrujemy i wyślemy Ci mailem za 3 miesiące. Przeczytasz wtedy, czy powód przetrwał, a może się zmienił.
Na marginesie
Ciekawe, że Nietzsche i Frankl, tak różni, zgadzają się w jednym: człowieka bardziej niż ból łamie brak powodu, żeby go znosić.
Zobacz też
- Człowiek w poszukiwaniu sensu: o czym jest książka Frankla
- Jak znaleźć cel w życiu? 7 pytań
- Jak wyznaczyć cele i ich nie porzucić
- Metoda WOOP: ćwiczenie na 5 minut
Aktualizacja: 16 listopada 2026.