Poradniki · Sens życia

„Kto ma po co żyć, zniesie prawie każde jak”: skąd ten cytat i co znaczy

Wisi na ścianach siłowni, w opisach na Instagramie i w prezentacjach o motywacji. Zwykle bez autora albo z podpisem „Viktor Frankl”. Tymczasem to zdanie ma dwóch ojców i dużo ciekawszą historię niż kubek, na którym je wydrukowano.

Napisz list do siebie na tej stronie Wróci do Ciebie mailem za kilka miesięcy. Za darmo.

Kto powiedział „Kto ma po co żyć, zniesie prawie każde jak”?

Autorem jest Friedrich Nietzsche. Zdanie pochodzi z jego książki „Zmierzch bożyszcz” z 1889 roku, ze zbioru krótkich aforyzmów na początku. Po polsku krąży w kilku wersjach, bo każdy tłumacz oddaje je trochę inaczej: „kto ma po co żyć…”, „kto wie, dlaczego żyje…”, „kto ma swoje dlaczego…”. Sens jest ten sam. Po angielsku zdanie krąży jako „He who has a why to live for can bear almost any how”.

Sławę dał mu jednak ktoś inny: Viktor Frankl, wiedeński psychiatra, który przeżył obozy koncentracyjne. W książce „Człowiek w poszukiwaniu sensu” wraca do tej myśli w obu częściach i nazywa ją mottem, które sprawdza się w każdym rodzaju psychoterapii. W polskim wydaniu tej książki zdanie brzmi zresztą inaczej: „Ten, kto wie, dlaczego żyje, nie troszczy się o to, jak żyje”. Stąd podpis „Frankl” pod cytatem. Pomyłka, ale zrozumiała.

Co znaczy „Kto ma po co żyć, zniesie prawie każde jak”?

„Po co” to powód. „Jak” to warunki: zmęczenie, niewygoda, strach, ból. Zdanie mówi, że kiedy wiesz, po co coś robisz, warunki przestają być najważniejsze. Możesz nie spać, marznąć, zaczynać od nowa. Kiedy powodu brak, nawet wygodne życie zaczyna uwierać.

po co niewygoda zmęczenie ból strach
Jedno mocne „po co” przeważa wiele „jak”. Prawie zawsze.

Zwróć uwagę na słowo „prawie”. To nie jest obietnica, że zniesiesz wszystko. To obserwacja, że z dobrym powodem zniesiesz więcej, niż Ci się wydaje.

Jak Frankl używał tej myśli w obozie

Frankl zauważył, że w obozie dłużej trzymali się ci, na których coś czekało. Opisuje dwóch więźniów, którzy chcieli odebrać sobie życie, bo, jak mówili, nie mieli już czego oczekiwać od życia. Trzeba im było uświadomić, że jest odwrotnie: to życie wciąż czegoś od nich oczekuje. Na jednego czekało dziecko za granicą. Na drugiego niedokończona seria książek, której nikt poza nim nie mógł napisać. Każdy z nich miał swoje „po co”. Jemu samemu pomagało pragnienie odtworzenia rękopisu książki, który zabrano mu w Auschwitz.

Kiedy lepiej nie cytować tego zdania

Bo da się je przekręcić. „Kto ma po co żyć, zniesie każde jak” bywa używane jako „zaciśnij zęby i znoś”. Szef, który przepracowuje ludzi, bo „mamy misję”. Związek, w którym jedna osoba cierpi, bo „przecież się kochamy”. Frankl mówił coś innego: jeśli cierpienia da się uniknąć, trzeba usunąć jego przyczynę. Dobry powód nie usprawiedliwia złych warunków, które da się zmienić.

Twoje „po co” w jednym zdaniu

Najprostsze ćwiczenie z tego cytatu: weź rzecz, która Cię teraz męczy (praca, nauka, dieta, opieka nad kimś) i dokończ zdanie:

Robię to, żeby…, bo dla mnie ważne jest…

Jeśli zdanie przychodzi łatwo, masz swoje „po co” i prawdopodobnie zniesiesz gorsze tygodnie. Jeśli nie przychodzi wcale, to sygnał. Albo powód gdzieś zgubiłeś lub zgubiłaś, albo nigdy nie był Twój.

To samo pytanie jest sercem listu prowadzonego o celach. Jeden z sześciu obszarów nazywa się po prostu „Dlaczego” i sprawdza, czy cel naprawdę jest Twój, czy tylko ładnie brzmi.

Napisz list do siebie ze swoim „po co”

Zapisz swoje „po co” w liście do siebie, razem z tym, co dziś jest najtrudniejsze. List zaszyfrujemy i wyślemy Ci mailem za 3 miesiące. Przeczytasz wtedy, czy powód przetrwał, a może się zmienił.

O czym chcesz napisać?

Jak chcesz pisać?

List swobodny

za darmo

  • Piszesz bez prowadzenia, po swojemu
  • 3 pytania na start, kolejne jednym kliknięciem
  • List wraca za 3, 6 albo 12 miesięcy
Polecamy na start

List prowadzony: Sens życia

ok. 5 minut · raport 19,90 zł

  • Pytania prowadzą Cię krok po kroku
  • Sześć wyników i Twój najsłabszy punkt
  • Porady i darmowa powtórka za 3 miesiące
Poprowadź mnie
Polecamy na start

List prowadzony: Praca

ok. 4 minuty · raport 19,90 zł

  • Pytania prowadzą Cię krok po kroku
  • Sześć wyników i Twój najsłabszy punkt
  • Porady i darmowa powtórka za 3 miesiące
Poprowadź mnie
Polecamy na start

List prowadzony: Cele

ok. 4 minuty · raport 19,90 zł

  • Pytania prowadzą Cię krok po kroku
  • Sześć wyników i Twój najsłabszy punkt
  • Porady i darmowa powtórka za 3 miesiące
Poprowadź mnie
Polecamy na start

List prowadzony: Związek

ok. 5 minut · raport 19,90 zł

  • Pytania prowadzą Cię krok po kroku
  • Sześć wyników i Twój najsłabszy punkt
  • Porady i darmowa powtórka za 3 miesiące
Poprowadź mnie
Polecamy na start

List prowadzony: Spokój

ok. 4 minuty · raport 19,90 zł

  • Pytania prowadzą Cię krok po kroku
  • Sześć wyników i Twój najsłabszy punkt
  • Porady i darmowa powtórka za 3 miesiące
Poprowadź mnie
Polecamy na start

List prowadzony: Wewnętrzne dziecko

ok. 4 minuty · raport 19,90 zł

  • Pytania prowadzą Cię krok po kroku
  • Sześć wyników i Twój najsłabszy punkt
  • Porady i darmowa powtórka za 3 miesiące
Poprowadź mnie

Pierwsze pytania i dwa pierwsze wyniki listu prowadzonego są za darmo. Płacisz dopiero za pełny raport.

Pytania na start
  1. Co teraz najbardziej zajmuje moje myśli?
  2. Czego chcę dla siebie, kiedy przeczytam ten list?
  3. Co chcę sobie przypomnieć za kilka miesięcy?
  1. Co sprawia, że moje życie ma dla mnie sens?
  2. Czego chcę więcej, a czego mniej w najbliższym roku?
  3. Co zacznę, kiedy przestanę czekać na idealny moment?
  1. Co w mojej pracy mnie cieszy, a co męczy?
  2. Gdzie chcę być zawodowo za rok?
  3. Z czego mogę zrezygnować, żeby tam dojść?
  1. Co chcę osiągnąć do dnia, w którym przeczytam ten list?
  2. Dlaczego to jest dla mnie ważne?
  3. Jaki jest pierwszy mały krok - jutro?
  1. Kto jest dla mnie teraz najważniejszy?
  2. Komu chcę coś powiedzieć, a ciągle to odkładam?
  3. Jakim człowiekiem chcę być dla bliskich?
  1. Co nie daje mi ostatnio spokoju?
  2. Czego w tej sprawie boję się najbardziej?
  3. Co mogę z tym zrobić jeszcze w tym tygodniu?
  1. Jakie zdanie o sobie najczęściej słyszę w głowie, kiedy jest trudno?
  2. Co chcę powiedzieć sobie małej albo małemu?
  3. Kiedy ostatnio zareagowałam lub zareagowałem jak dziecko?

Wszystkie 40 pytań na start

Piszę

Szkic zapisuje się na tym urządzeniu. 0 / 10 000 znaków

Kiedy list ma wrócić?

Za darmo i prywatnie. List i adres e-mail szyfrujemy w chwili zapisu i nikt ich nie czyta. Do dnia powrotu list jest zaklejony, także dla Ciebie, a potem czeka w Twojej skrzynce, dopóki go nie usuniesz. Szczegóły

Za chwilę dostaniesz maila z linkiem. List zaklejamy dopiero, gdy go klikniesz - zajrzyj też do spamu.

Na marginesie

Ciekawe, że Nietzsche i Frankl, tak różni, zgadzają się w jednym: człowieka bardziej niż ból łamie brak powodu, żeby go znosić.

Zobacz też

Aktualizacja: 16 listopada 2026.