Wielka Piątka a MBTI: czym różnią się testy osobowości

Wpisujesz w wyszukiwarkę „test osobowości” i po kilkunastu minutach wiesz, że jesteś „INFJ, adwokat” albo „ESTP, przedsiębiorca”. Brzmi trafnie, czasem aż za bardzo. Obok istnieje drugi świat: test Wielkiej Piątki, z którego korzystają psycholodzy w badaniach. Zamiast typu dostajesz w nim pięć wyników na skali. Skąd ta różnica i który test wybrać?

Skąd się wzięło MBTI i 16 typów

MBTI (Myers-Briggs Type Indicator) stworzyły w połowie XX wieku Katharine Cook Briggs i jej córka Isabel Briggs Myers. Oparły się na teorii typów psychologicznych Carla Gustava Junga. Test dzieli ludzi według czterech par przeciwieństw:

• ekstrawersja albo introwersja (E/I),
• poznanie zmysłowe albo intuicja (S/N),
• myślenie albo odczuwanie (T/F),
• osądzanie albo obserwacja (J/P).

Cztery pary dają 16 kombinacji, czyli 16 typów. Oficjalny MBTI jest płatnym narzędziem z zastrzeżoną nazwą. Darmowe testy 16 typów, które krążą po internecie, zwykle nie są oficjalnym MBTI, tylko własnymi wersjami tego pomysłu.

Skąd się wzięła Wielka Piątka

Wielka Piątka powstała inaczej: nie z teorii, tylko z języka. Badacze zebrali tysiące słów, którymi ludzie opisują siebie i innych, i sprawdzali, które z nich występują razem. Przez kilkadziesiąt lat różne zespoły, pracujące niezależnie, dochodziły do podobnego wyniku: opisy układają się w pięć szerokich cech.

• Wrażliwość emocjonalna (w nauce: neurotyczność) - jak silnie i jak długo reagujesz na stres.
• Ekstrawersja - ile energii dają Ci ludzie i działanie.
• Otwartość na doświadczenie - jak bardzo ciekawią Cię nowe pomysły, sztuka i zmiany.
• Ugodowość - jak mocno stawiasz na zgodę i dobro innych.
• Sumienność - jak bardzo dbasz o porządek, plan i obowiązki.

Każdy ma wszystkie pięć cech, tylko w różnym natężeniu.

Najważniejsza różnica: szufladka czy suwak

MBTI przydziela Cię do jednej strony każdej pary. Jesteś „E” albo „I”, nic pomiędzy. Problem w tym, że większość ludzi ma wyniki blisko środka. Ktoś, kto jest odrobinę bardziej towarzyski niż wycofany, dostaje literę „E” tak samo jak dusza każdej imprezy.

Stąd częste doświadczenie: robisz test drugi raz po kilku tygodniach i wychodzi Ci inny typ. Wystarczy, że przy kilku pytaniach odpowiesz inaczej, a jedna litera przeskakuje na drugą stronę.

Wielka Piątka nie dzieli ludzi na typy. Pokazuje, gdzie jesteś na każdej z pięciu skal, także wtedy, gdy jesteś pośrodku. Wynik „trochę powyżej środka” jest w niej pełnoprawnym wynikiem, a nie błędem zaokrąglenia.

Co mierzą oba testy

Ciekawe jest to, jak bardzo oba modele się pokrywają. Badania porównujące wyniki tych samych osób w MBTI i w teście Wielkiej Piątki pokazują, że cztery pary MBTI wiążą się z czterema cechami Wielkiej Piątki:

• E/I z ekstrawersją,
• S/N z otwartością na doświadczenie,
• T/F z ugodowością,
• J/P z sumiennością.

Jednej cechy w MBTI w ogóle nie ma: wrażliwości emocjonalnej. A to ona często najwięcej mówi o tym, jak radzisz sobie ze stresem, krytyką i trudnymi okresami.

Czy MBTI jest naukowe

MBTI ma wierne grono fanów i bywa przydatne jako pretekst do rozmowy: dlaczego jedna osoba w zespole potrzebuje planu, a druga improwizuje. Psycholodzy badający osobowość korzystają jednak głównie z Wielkiej Piątki, bo jej wyniki są stabilniejsze, a model lepiej opisuje to, jak ludzie naprawdę się różnią.

Dobrze traktować każdy taki test jako lusterko, a nie wyrok. Żaden nie powinien decydować o tym, kogo zatrudnić, z kim się związać ani na jakie studia pójść.

Który test wybrać

• Chcesz krótkiej, lekkiej zabawy i języka do rozmowy z przyjaciółmi? Test 16 typów wystarczy, tylko nie przywiązuj się za mocno do liter.
• Chcesz zobaczyć, jak naprawdę wypadasz w pięciu cechach, także pośrodku skali? Wybierz test Wielkiej Piątki.

Na listdosiebie.pl możesz zrobić test osobowości Wielka Piątka oparty na publicznej, naukowej puli pytań IPIP. Wersja szybka ma 50 krótkich stwierdzeń, pełna 120. Test i krótki wynik pięciu cech są za darmo. Płatny jest tylko pełny raport z interpretacją, jeśli zechcesz go mieć.

Wynik to dopiero początek

Najwięcej z testu osobowości wyciągniesz wtedy, gdy zatrzymasz się przy tym, co zobaczysz. Co Cię zaskoczyło? Która cecha pomaga Ci w pracy, a która utrudnia relacje? Zapisz to w liście do siebie, który wróci do Ciebie za kilka miesięcy. Wtedy możesz zrobić test jeszcze raz i sprawdzić, co się zmieniło.