Poradniki · Sens życia · Książki
Dobrze zaprojektowane życie: o czym jest książka Burnetta i Evansa
Dwóch projektantów z Doliny Krzemowej. Jeden przez siedem lat projektował laptopy Apple, drugi pracował nad pierwszą myszką Apple i współzakładał Electronic Arts. Potem obaj trafili na Stanford i zadali sobie pytanie, które brzmi jak żart: skoro umiemy zaprojektować komputer, to może da się zaprojektować też życie? Z tego pytania wyrósł bardzo popularny kurs na tej uczelni, a potem książka „Dobrze zaprojektowane życie”. Poniżej mówimy, co w niej jest, co działa i gdzie autorzy trochę przesadzają.
Napisz list do siebie na tej stronie Wróci do Ciebie mailem za kilka miesięcy. Za darmo.
O czym jest ↓ · 5 nastawień ↓ · Cała seria ↓ · Ćwiczenie ↓
O czym jest „Dobrze zaprojektowane życie”?
O tym, że do życia można podejść jak projektant do nowego produktu. Nie od wielkiego planu, tylko od małych prób. Nie od jednej właściwej odpowiedzi, tylko od kilku wersji, które da się sprawdzić. Bill Burnett i Dave Evans prowadzą na Uniwersytecie Stanforda kurs Designing Your Life, a książka to jego wersja dla wszystkich, którzy nie siedzą w kalifornijskiej sali wykładowej.
Najważniejsza myśl mieści się w jednym zdaniu z okładki: projektanci nie myślą, dokąd iść, tylko budują drogę, idąc. Zamiast godzinami zastanawiać się, co zrobić z resztą życia, pytasz, jaki jest następny mały krok, który coś Ci powie.
Książka ma jedenaście rozdziałów i prawie w każdym jest ćwiczenie. To nie jest lektura do poduszki, tylko zeszyt ćwiczeń z dłuższymi wstępami. Po polsku wydała ją Galaktyka w 2017 roku.
Dysfunkcyjne przekonania, czyli mity, które trzymają w miejscu
Autorzy zaczynają od rozprawienia się z kilkoma zdaniami, które słyszał każdy. Nazywają je dysfunkcyjnymi przekonaniami i przy każdym dają przeformułowanie. Oto najważniejsze, opisane naszymi słowami:
Na podstawie „Dobrze zaprojektowanego życia” B. Burnetta i D. Evansa. Słowa nasze.
Według autorów tylko 27% absolwentów amerykańskich uczelni pracuje w dziedzinie związanej z kierunkiem studiów. Jeśli więc wybór studiów w wieku dziewiętnastu lat miałby przesądzić o całym życiu, większość ludzi miałaby poważny problem. Nie ma, bo to nie przesądza.
Zacznij tu, gdzie jesteś
Pierwszy krok jest zaskakująco skromny: zanim zaczniesz projektować, sprawdź, gdzie jesteś. Autorzy proponują cztery wskaźniki, jak na desce rozdzielczej samochodu: zdrowie, praca, zabawa i miłość. Przy każdym zaznaczasz, na ile jest pełny. Nie chodzi o idealną równowagę, tylko o to, żeby zobaczyć, który bak świeci na czerwono.
Drugi ważny pomysł z tego rozdziału to problemy grawitacyjne. Grawitacja to nie problem, bo nic z nią nie zrobisz. To okoliczność. Jeśli poeci mało zarabiają, a w rodzinnej firmie stanowiska dostaje tylko rodzina, możesz się na to złościć latami albo przyjąć to jak pogodę i projektować wokół tego. Stoicy powiedzieliby to samo 2000 lat wcześniej, więcej w tekście na co mam wpływ, a na co nie.
Kompas: pracopogląd i życiopogląd
Zanim wyruszysz w drogę, potrzebujesz kompasu. U Burnetta i Evansa składa się z dwóch krótkich tekstów, każdy na około 250 słów i 30 minut pisania:
- Pracopogląd: po co pracujesz, czym jest dla Ciebie dobra praca, co ma wspólnego z innymi ludźmi, pieniędzmi i rozwojem.
- Życiopogląd: po co tu jesteś, co ma sens, jak łączy się to, co robisz, z tym, w co wierzysz.
Potem czytasz oba teksty obok siebie i sprawdzasz, czy się ze sobą zgadzają. Jeśli w życiopoglądzie piszesz o rodzinie jako o najważniejszej sprawie, a w pracopoglądzie o karierze za wszelką cenę, masz właśnie bardzo cenną informację. Tę kłótnię i tak toczysz, tylko dotąd po cichu.
5 nastawień projektanta
Autorzy wymieniają pięć sposobów myślenia, które pomagają w projektowaniu życia. W skrócie:
- Ciekawość. Wszystko jest ciekawe, jeśli przyjrzysz się bliżej. Ciekawość zamienia „nudną pracę” w zestaw pytań: co tu właściwie lubię, a co mnie męczy?
- Próbowanie. Zamiast myśleć, zrób małą próbę. Projektanci nie siedzą nad wizją, tylko budują prototyp, testują i poprawiają.
- Przeformułowanie. Często utykasz, bo pytanie jest źle postawione. „Co zrobić z resztą życia?” paraliżuje. „Co mogę sprawdzić w tym miesiącu?” już nie.
- Świadomość procesu. Projektowanie to bałagan. Będą ślepe uliczki i wracanie do początku. To nie znak, że coś idzie źle, tylko normalna część drogi.
- Prośba o pomoc. Nie projektujesz sam. Najlepsze pomysły przychodzą z rozmów, a nie z myślenia w samotności.
Cała seria o dobrze zaprojektowanym życiu
Każdy tekst bierze jedno narzędzie z książki, tłumaczy je po ludzku i daje ćwiczenie. Trzy z nich możesz zrobić online.
- Gdzie widzisz siebie za 5 lat?Plany odysei: trzy wersje Twojego życia zamiast jednej. Ćwiczenie online i PDF do druku.
- Stan flowKiedy zapominasz o czasie i jak zbierać takie chwile w dzienniku dobrej zabawy. Online.
- Jak podjąć decyzjęCztery kroki wyboru i dlaczego 24 możliwości to tak, jakby nie było żadnej.
- Jak poradzić sobie z porażkąWpadki, słabości i nauczki: lista porażek, która czegoś uczy. Online.
- Zmiana zawodu po 30 i 40Najpierw prototyp, potem skok. Rozmowy, które sprawdzają nowy zawód bez rzucania pracy.
- Jak znaleźć swoją pasjęCo zrobić, kiedy nie masz żadnej. Spoiler: pasji się nie znajduje, tylko ją buduje.
Gdzie dziś jesteś?
Cztery wskaźniki z książki to dobry początek, ale dość zgrubny. Jeśli chcesz dokładniej zobaczyć, który obszar Twojego życia najbardziej rozjeżdża się z tym, co dla Ciebie ważne, spróbuj listu prowadzonego.
List prowadzony Odkryj pyta o sześć obszarów życia, od zdrowia i bliskich po pracę i pasje, i rysuje Twoją mapę pragnień: co jest ważne, a dziś nie gra. Pierwsze pytania i dwa pierwsze wyniki są za darmo. Pełny raport kosztuje 19,90 zł, a płacisz dopiero wtedy, gdy zechcesz.
Projekt życia a charakter
Burnett i Evans piszą tak, jakby każdy z równą przyjemnością rozmawiał z obcymi ludźmi i testował nowe pomysły. To nieprawda. Komuś bardzo otwartemu i towarzyskiemu prototypy przyjdą same. Ktoś ostrożny i introwertyczny będzie potrzebował mniejszych kroków i więcej czasu. Warto wiedzieć, jak to jest u Ciebie, zanim zaczniesz.
Nasz komentarz: projekt, który wraca pocztą
Najbardziej lubimy w tej książce to, że traktuje życie jak coś, co się sprawdza, a nie zgaduje. Projektant nie pyta „czy to dobry pomysł?”, tylko „jak to szybko sprawdzić?”. To uwalnia, bo przestajesz szukać jednej idealnej odpowiedzi, a zaczynasz zbierać dane.
Brakuje nam w niej jednak jednego elementu, który dla projektanta jest oczywisty: porównania wersji. Projektant zawsze zestawia prototyp z tym, co było wcześniej. W życiu rzadko to robimy, bo nie pamiętamy, co myśleliśmy pół roku temu. Dlatego tak dobrze działa tu list do siebie. Zapisujesz dziś swoje trzy wersje życia albo swój kompas, a za trzy miesiące porównujesz je z tym, co naprawdę się wydarzyło. To najtańszy test, jaki znamy.
Gdzie autorzy przesadzają?
Kalifornijska perspektywa. Przykłady w książce to głównie absolwenci świetnych uczelni, menedżerowie i ludzie z Doliny Krzemowej. Rada „zrób prototyp nowej kariery” brzmi inaczej, kiedy pracujesz na dwie zmiany i masz kredyt na 30 lat. Metoda działa i wtedy, ale kroki muszą być dużo mniejsze, niż sugerują autorzy.
„Nasze badania” bez badań. Autorzy piszą, że około 80% ludzi nie zna swojej pasji, i powołują się na własne badania, których w książce nie opisują. Rozsądnie przyjąć to jako obserwację z tysięcy rozmów, a nie jako twardą liczbę.
Wszystko da się zaprojektować. Choroba, opieka nad bliskimi, utrata pracy w kryzysie: część życia po prostu się zdarza. Autorzy mają na to pojęcie problemów grawitacyjnych, ale ton książki bywa taki, jakby każda trudność była tylko źle postawionym pytaniem. Nie jest.
Optymizm bez cienia. Książka prawie nie mówi o tym, co zrobić, kiedy projekt życia boli, a nie tylko nie działa. Jeśli od tygodni masz mało sił i mało radości, zacznij od rozmowy z lekarzem, psychologiem albo kimś zaufanym. Planowanie przyjdzie później.
Ćwiczenie: Twój kompas w liście do siebie
Napisz dziś list do siebie, który będzie Twoim kompasem. Dwie części, po kilka zdań:
- Mój pracopogląd. Po co pracuję? Czym jest dla mnie dobra praca? Co powinna dawać mnie, a co innym?
- Mój życiopogląd. Po co tu jestem? Co w życiu ma dla mnie największy sens?
- Czy to się zgadza? Jedno zdanie o tym, gdzie te dwa teksty się zgadzają, a gdzie kłócą.
Nie pisz wypracowania. Wystarczy pół strony na każdą część. List zaszyfrujemy i wyślemy Ci mailem za 3 miesiące. Zobaczysz, czy Twój kompas dalej wskazuje ten sam kierunek.
Na marginesie
Projektanci mają powiedzenie, które pasuje do życia lepiej niż do lodówek: nie zakochuj się w pierwszym pomyśle. W życiu ten pierwszy pomysł to zwykle to, czego oczekiwali od nas inni. Drugi i trzeci są ciekawsze.
Zobacz też
- Gdzie widzisz siebie za 5 lat? Plany odysei online
- Nie wiem, czego chcę od życia: list prowadzony Odkryj
- Jak zmienić swoje życie: od czego zacząć
- Ikigai: jak znaleźć swój powód do życia
Aktualizacja: 18 listopada 2026.