Logoterapia: co to jest i 5 ćwiczeń z metody Frankla
Freud widział w człowieku wolę przyjemności. Adler wolę mocy. Viktor Frankl dorzucił trzecią i najtrudniejszą: wolę sensu. Z niej wyrosła logoterapia. Tu bez żargonu, plus pięć ćwiczeń na dziś. Bez gabinetu i bez kozetki.
Napisz list do siebie na tej stronie Wróci do Ciebie mailem za kilka miesięcy. Za darmo.
Co to jest logoterapia?
Logoterapia to szkoła psychoterapii, którą stworzył wiedeński psychiatra Viktor Frankl. Nazwa pochodzi od greckiego „logos”, które Frankl tłumaczył jako „sens”. Nazywa się ją trzecią wiedeńską szkołą psychoterapii, po psychoanalizie Freuda i psychologii indywidualnej Adlera.
Główna myśl jest prosta: człowieka najmocniej napędza nie przyjemność ani władza, tylko potrzeba sensu. Kiedy jej brakuje, ludzie chorują, uciekają w nałogi albo po prostu się nudzą. Kiedy ją mają, znoszą zaskakująco wiele. Frankl sprawdził to na sobie w najgorszym możliwym miejscu: przez trzy lata był więźniem obozów koncentracyjnych. Opisał to w książce „Człowiek w poszukiwaniu sensu”.
Najważniejsze pojęcia logoterapii
- Wola sensu. Podstawowa ludzka motywacja: chcemy, żeby nasze życie coś znaczyło.
- Frustracja egzystencjalna. Stan, w którym wola sensu nie dostaje odpowiedzi. Według Frankla to nie choroba, tylko ludzki niepokój. Więcej w tekście o kryzysie egzystencjalnym.
- Pustka egzystencjalna. Poczucie wewnętrznej pustki, którego głównym objawem jest nuda. Jej codzienną wersją jest nerwica niedzielna.
- Odpowiedzialność. Sens nie spada z nieba. Odpowiadasz na pytania, które stawia Ci życie, i odpowiadasz tym, jak żyjesz.
- Samotranscendencja. Człowiek najpełniej staje się sobą, kiedy zapomina o sobie dla sprawy albo dla drugiej osoby. Kto celuje prosto w samorealizację, zwykle chybia.
Frankl porównywał logoterapeutę do okulisty, a nie do malarza. Malarz pokazuje Ci świat tak, jak sam go widzi. Okulista sprawia, że widzisz wyraźniej sam lub sama. Logoterapeuta nie mówi Ci, jaki jest sens Twojego życia. Pomaga Ci go zobaczyć.
Trzy drogi do sensu
Według Frankla sens można znaleźć na trzy sposoby:
Trzecia droga nie znaczy „cierp, to dobre”. Frankl pisał wprost, że jeśli cierpienia da się uniknąć, trzeba usunąć przyczynę. Postawa liczy się wobec tego, czego zmienić się nie da.
Jakie są techniki logoterapii?
W gabinecie logoterapeuci używają kilku technik. Dwie najbardziej znane:
- Intencja paradoksalna. Zamiast walczyć ze strachem, przez chwilę życzysz sobie dokładnie tego, czego się boisz, najlepiej z humorem. W książce Frankl opisuje lekarza, który bał się, że się spoci. Kiedy postanowił pokazać wszystkim, jak potrafi się pocić, pocenie ustąpiło.
- Derefleksja. Przeniesienie uwagi z siebie i swojego problemu na coś albo kogoś innego. Im bardziej się na czymś skupiasz („muszę zasnąć!”), tym gorzej to wychodzi.
Uwaga: przy lękach, natręctwach czy bezsenności te techniki stosuje się pod okiem specjalisty. Nie traktuj tego tekstu jak instrukcji samoleczenia.
5 ćwiczeń z logoterapii na kartce
Te ćwiczenia nie są terapią. Są inspirowane myślami Frankla i dobrze sprawdzają się jako pytania do listu do siebie.
1. Trzy drogi w Twoim tygodniu
Narysuj trzy kolumny: działanie, przeżycie, postawa. W każdej wpisz, co w ostatnim tygodniu dawało Ci poczucie, że warto. Która kolumna jest pusta? Tam szukaj w przyszłym tygodniu.
2. Odwrócone pytanie
Przestań pytać „jaki jest sens mojego życia?”. Zapisz: „Czego ode mnie chce ten dzień?”. Odpowiedz trzema konkretami: człowiek, zadanie, sytuacja.
3. Żyj tak, jakbyś żył drugi raz
To zasada samego Frankla. Wyobraź sobie, że przeżywasz to życie po raz drugi, a za pierwszym razem zrobiłeś lub zrobiłaś ten sam błąd, który właśnie planujesz. Nadal to robisz? Najlepiej działa przed decyzją, której potem żałuje się latami.
4. Spojrzenie z 80 lat
W książce Frankl opisuje sesję grupową, na której jednej uczestniczce, trzydziestolatce, kazał wyobrazić sobie, że ma 80 lat i patrzy wstecz na życie wygodne i bogate, ale puste. Potem o to samo poprosił matkę, która opiekowała się niepełnosprawnym synem. Pierwsza zobaczyła przegrane życie. Druga, mimo straty i trudu, życie pełne sensu. Zrób to na kartce: masz 80 lat, patrzysz na dzisiejszy rok. Z czego jesteś dumny lub dumna? Czego nie zrobiłeś lub nie zrobiłaś i dziś tego żałujesz? Więcej o takim pisaniu w poradniku list do siebie z przyszłości.
5. Kartka z kalendarza
Frankl porównuje pesymistę do kogoś, kto ze smutkiem patrzy, jak kalendarz na ścianie robi się coraz cieńszy. Mądrzej jest zerwać kartkę, zapisać na odwrocie, co się wydarzyło, i odłożyć ją do teczki z innymi. Przez tydzień zapisuj wieczorem jedno zdanie: co dziś miało sens. Po tygodniu przeczytaj całość.
Czy logoterapia jest dla mnie?
Myśli Frankla dają najwięcej, kiedy:
- męczy Cię pytanie „po co?”,
- niby wszystko jest, a czegoś brakuje,
- przechodzisz stratę, której nie da się cofnąć.
Ćwiczenia z tej strony zrobisz sam lub sama. Jeśli jednak przygnębienie trwa tygodniami i odbiera sen, apetyt albo chęć do życia, potrzebny jest lekarz albo psycholog, a nie tylko kartka i długopis.
Gdzie szukać logoterapeuty?
Szukaj psychoterapeuty, który w opisie podaje logoterapię albo podejście egzystencjalne. Zapytaj o wykształcenie, szkolenie i o to, czy pracuje pod superwizją. Nazwa nurtu to nie wszystko: ważne też, czy dobrze Ci się z tą osobą rozmawia.
Zapisz odpowiedzi w liście do siebie
Wybierz jedno ćwiczenie i zapisz odpowiedź w liście do siebie. List zaszyfrujemy i wyślemy Ci mailem za 3 miesiące. Wtedy zrobisz to samo ćwiczenie jeszcze raz i porównasz.
Na marginesie
Najdziwniejsze w logoterapii jest to, że nie obiecuje spokoju. Frankl uważał, że trochę napięcia między tym, kim jesteś, a kim możesz być, to oznaka zdrowia, a nie problem do usunięcia.
Zobacz też
- Człowiek w poszukiwaniu sensu: o czym jest książka Frankla
- Kryzys egzystencjalny: co to jest i jak z niego wyjść
- Jak znaleźć cel w życiu?
- Pisanie ekspresywne: instrukcja i przykłady
Aktualizacja: 16 listopada 2026.