Sens pracy: jak go znaleźć i kiedy lepiej zmienić pracę
Osiem godzin dziennie, pięć dni w tygodniu, przez jakieś czterdzieści lat. Trudno, żeby taki kawał życia nie miał sensu. A jednak wiele osób w poniedziałek rano czuje głównie to, że do piątku daleko. Czy da się znaleźć sens w zwykłej pracy? Czy może czasem sens jest po prostu gdzie indziej? Viktor Frankl, psychiatra i autor „Człowieka w poszukiwaniu sensu”, ma na to kilka zaskakująco praktycznych odpowiedzi.
Napisz list do siebie na tej stronie Wróci do Ciebie mailem za kilka miesięcy. Za darmo.
Na czym polega sens pracy?
Frankl uważał, że sens można znaleźć na trzy sposoby: w tym, co robisz, w tym, co przeżywasz (ludzie, miłość, piękno), i w postawie wobec tego, czego nie da się zmienić. Praca to najprostsza z tych dróg, bo daje coś, co zostaje: rzecz, usługę, pomoc, rozwiązany problem.
Sens pracy nie zależy od tego, jak wzniośle brzmi stanowisko. Kierowca, który codziennie bezpiecznie dowozi ludzi, i chirurg mają tę samą szansę na sens. Liczy się, dla kogo to robisz i jak. Nie to, jak wygląda w CV.
Jak znaleźć sens w pracy?
Zadaj sobie trzy pytania:
Najwięcej daje drugie. Przez tydzień zapisuj wieczorem, co po Tobie zostało. Zdziwisz się, ile tego jest.
Jeśli na pierwsze pytanie odpowiedź brzmi „nikomu”, a na drugie „nic”, to nie Ty masz problem z nastawieniem. To praca ma problem z sensem.
Praca bez sensu: co robić?
Najpierw sprawdź, czy to praca jest bez sensu, czy tylko Ty jesteś zmęczony lub zmęczona. Zmęczenie też odbiera sens, a mija po urlopie. Jeśli nie mija:
- Odpowiedz na trzy pytania wyżej i zapisz odpowiedzi.
- Poszukaj w pracy jednej rzeczy, która ma sens, i spróbuj dostać jej więcej: projekt, klienta, rolę w zespole.
- Porozmawiaj o tym z przełożonym. Czasem zmiana zakresu obowiązków wystarczy.
- Jeśli nic z tego nie działa, czas pomyśleć o zmianie. O tym niżej.
Kiedy lepiej zmienić pracę, niż szukać w niej sensu?
Frankl opisuje dyplomatę, który przyszedł do niego po pięciu latach psychoanalizy w Nowym Jorku. Poprzedni terapeuta tłumaczył mu, że jego niechęć do pracy bierze się z konfliktu z ojcem, a przełożeni symbolizują ojca. Frankl po kilku rozmowach zobaczył coś prostszego: ten człowiek po prostu chciał robić coś innego. Zmienił zawód. Po latach mówił, że jest zadowolony. Frankl uznał, że to w ogóle nie był pacjent.
Nie każde niezadowolenie z pracy wymaga pracy nad sobą. Czasem wymaga zmiany pracy.
Tylko że sens to nie wszystko. Praca może mieć sens i fatalnie płacić. Może płacić świetnie i wysysać energię. Może dawać rozwój, ale z ludźmi, przez których rano nie chce się wstawać. Dlatego zanim złożysz wypowiedzenie, sprawdź całość.
List prowadzony o pracy sprawdza sześć rzeczy: sens, opłacalność, energię, rozwój, ludzi i swobodę. Pokaże, czy Twoja praca jest warta, opłacalna, jedno i drugie, czy żadne. Pierwsze pytania i dwa pierwsze wyniki są za darmo, pełny raport kosztuje 19,90 zł. O różnicy między „warto” i „opłaca się” piszemy też w tekście Są w życiu rzeczy, które warto.
Czy utrata pracy to utrata sensu?
Jeszcze przed wojną Frankl badał młodych ludzi, którzy wpadali w przygnębienie po utracie pracy. Zauważył, że ich problem bierze się z podwójnego błędu: bez pracy znaczy bezużyteczny, a bezużyteczny znaczy bez sensu. Oba równania są fałszywe. Frankl namawiał tych młodych ludzi do wolontariatu, na przykład w organizacji młodzieżowej albo w bibliotece. Kiedy wypełniali wolny czas pracą, która miała sens, depresja ustępowała, choć nadal nie zarabiali. Praca zarobkowa to jedna z dróg do sensu, nie jedyna. Kiedy jej brakuje, zostają ludzie, przeżycia i to, jak przechodzisz przez trudny czas.
Jeśli jesteś właśnie w tej sytuacji, zajrzyj do poradnika list do siebie po utracie pracy.
Nie goń za sukcesem
Frankl powtarzał studentom radę, która brzmi dziwnie w świecie poradników o karierze: nie gońcie za sukcesem. Im bardziej celujesz w sukces, tym częściej on Ci ucieka. Przychodzi przy okazji, kiedy oddajesz się czemuś większemu niż Ty. Jeśli praca jest dla Ciebie tylko drabiną, każdy szczebel będzie rozczarowaniem. Jeśli jest po coś, szczeble przestają być najważniejsze.
Zapisz w liście do siebie, po co pracujesz
Odpowiedz w liście do siebie na trzy pytania z tej strony. Dopisz, co chcesz zmienić w pracy w ciągu najbliższych 3 miesięcy. List zaszyfrujemy i wyślemy Ci mailem za 3 miesiące. Sprawdzisz wtedy, czy coś się ruszyło, czy tylko obiecałeś lub obiecałaś sobie zmianę.
Na marginesie
Najgorsza praca to nie ta, która męczy, tylko ta, po której nie wiesz, po co się męczyłeś lub męczyłaś. Zmęczenie z sensem śpi się zupełnie inaczej.
Zobacz też
- Czy Twoja praca daje Ci satysfakcję? List prowadzony o pracy
- List do siebie po utracie pracy
- Kryzys egzystencjalny: co to jest i jak z niego wyjść
- Człowiek w poszukiwaniu sensu: o czym jest książka Frankla
Aktualizacja: 16 listopada 2026.